ဝင္အံင္ေဇယ်အိုတ္ ပႜဲကြာန္ဗမာခ်ဳိတ္
အေဃာဍဳင္မန္ဆီပၚဍာ္ေဇြာဝ္ ပဿတ္ကုႝယက္ဂၜဳ ထအုတမႛဝ္ယာံတသဝ္ ႐ုိုဟ္ေရင္ေကုာံညးမြဲကုႝမြဲ (မန္ေသွ္အၾကာ ၿဂိပ္ဂှိင္)ဂွ္ ဂၜာဲဒဿံင္ညးပၜန္ဂတးကုႝ ဗမာအံင္ေဇယ်ေလဝ္ဟုီစဂြံရ။ မှိဟ္ပႜဳႝပႜဳိက္ကုႝ မှိဟ္ဒးဒုင္ပႜဳႝပႜဳိက္ဂွ္ တၛဲလုႝဟြံ႐ုဲ (ဂေစံဝိုင္ဒှက္၊ ဒှက္ဟြံဝိုတ္ဂေစံ) ဒးပၜန္တဲကေလင္ကြဳိက္တြဳႝရ။ ဒးကေလင္ဗက္တမ္တြဳႝရ။ သိင္သာကုႝဒဒိုခ္ဂကူ မန္ကုီ၊ စိုတ္ဂိကုႝဂကူဗမာကုီ ဂြံအေခါင္ခိုဟ္ အခါၿပဲ ဂၜာဲရဲေကာန္သၢံင္တုဲ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္တၜညးဗညာစိင္ ကၜတ္ေကၜာန္တိုန္ကေမၜာန္ပၜန္ဂတး ကုႝဂကူဗမာတအ္ရ။ သၜးလမ်ဳီသြက္ဂကူေရာင္ဂွ္ ေဖ်ံလဝ္သၢဳတ္သြာတ္ တုဲတုဲရ။
နနဲပှဳက္ နနဲဓလုက္ကၜတ္ေကၜာန္ကၜတ္ေပၠာံေကာန္သၢံင္တုဲ မှိဟ္ပေတွ္ဇကု ခ်ဳိတ္မြဲကၲုဳိင္ - ဂ်ဳိင္မြဲစြံဂွ္ စႏၵက္ လဝ္ေကဿာန္န္ရ။ ခ်႘ဒရာင္အပႜဲေလဝ္ ခ်႘ဒရာင္သၛိတ္တ္ရ။ သဿိင္ဗမာအံင္ေဇယ်ေလဝ္ ဟြံဗလးမတ္ရ။ ပရိုင္ဗညာစိင္တအ္ မံက္ျပာကတ္တိုန္ကႜင္ ေကာန္ဍဳင္မန္တအ္ ဒွ္ဒဒိုခ္ကႜင္ရ။ မိင္႐ိုင္ေတဿင္ ဗက္ရပ္ဗက္ေကၜင္ဒက္ဇုက္ ဒုင္ၐုင္တက္ထပက္ဗာ္ဂစိုတ္မံင္ မှိဟ္ဟြံမြဲကုႝဒုဟ္ဒဏ္တအ္ေလဝ္ ေဍံေစာဲစုတ္ ဒုဟ္တုဲ ဒးေလင္ေဆာံဟြံမြဲကုႝလဿိဟ္ဂှန္ရ။ အခိင္ဂွ္မၢး မန္ပ႙ုႏြံမံင္သဿဝ္တဲေဍံဂွ္ ညံင္ဂၜဵေဖက္ကၜ၊ ကငၛဳဲေဖက္ဇာ၊ စာင္အဒါေဖက္ေပှာဟ္၊ ကှိေဖက္ဗၢဲဂွ္ကုီ ေဖက္ဗမာအံင္ေဇယ် ေသပ္ထေဍပ္ ေျခပ္ဟြံဂံင္ျဗဳမြဲတုဲ ညံင္ရဵကဟြံမြဲ ကုႝဍာ္ ျဂက္ကႜန္အိုတ္အေစာန္ရ။
ပႜဲပြဳိင္ၐါေစွာ္သှာံ မေပင္ဂွ္ေဟင္ ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္ဗညာစိင္ေစှဟ္ပလန္ ပၜန္ဂတးကုႝဗမာသၢးလဝ္ရ။ ဂကူမန္ပ႙ုဒးမံင္သဿဝ္တဲ ဂကူဗမာ ဒွ္ဘဝဍိက္ဗမာ ဗှတ္ၐါေစွာ္သှာံတုဲဂွ္ ပႜဲသှာံ ၁၁၂၁ - အလုႝဇကု အံင္ေဇယ် ယိုက္ပှာန္ေဇှာ္တုဲ တိုန္ဗၲဳိက္ဍဳင္ဒ်ဴဒ်ာဇင္မာဲေတံရ။ စံင္ဍဳင္စံင္ကြာန္ သၜာတ္ဒွ္ဝါဂွ္ ဂြံညာတ္ေကတ္မာန္ရ။ က်ာ္ပဋိမာ႐ုပ္ က်ာ္ေစတ႘ႏြံအပႜဲအၾကာဂွ္ေလဝ္ ဗက္ဗာ္ဗက္စံင္ တက္သ႐ိုဟ္ပလုီေထာံအိုတ္ရ။ စုႝကုႝတၛဲဏအ္ ဂြံညာတ္ေကတ္မာန္ရ။ ပှာန္ေသံဒ်ဴဒ်ာဇင္မာဲ ၾကာပ္ဗၲဳိက္ပန္ဗာ္ အံင္ေဇယ်တုဲ ခ်ဳိတ္အာပႜဲကြာန္ေသံ ကြာန္မ႘ ခ်ံက္(မန္ဍဳင္ေသံေကာ္ ကြာန္ဗမာခ်ဳိတ္)ဂွ္ရ။ ဇြအံင္ေဇယ်ဂွ္ ေကာန္ပှာန္ေဍံ လုပ္ပၜံင္ဂြံတုဲ ဖ်ဵဗစိုပ္ဍဳင္မုဟ္တဿအ္ ႏူဂွ္ ဖႜဳိက္ဖ်ဵဏာကုႝဖံင္ အာစံင္တိုပ္ေထာံ ပႜဲဍဳင္ၿဗဵကဿာဲ ဒှာဲအံင္ေဇယ် တိုပ္သုက္ေတံေရာင္။
ထၞးလဝ္ပႜဲဝင္ဗညာစိင္ဂွ္
ပႜဲသကၠရာဇ္ဍဳင္ ၁၁၂၄ (ဨကရာဇ္ပှာန္ဗမာအံင္ေဇယ် သီဂြံဍဳင္မန္ဗေဂါဟံသာဝတ႘ နကုႝလြဟ္ေသဏာတ္ဗြဲမ ဓဇန္ဂွ္ ပိုင္လဝ္ဍဳင္ပ႙ု ဂြံမသုန္သှာံ) တၜညးသၠဳိပ္ပှာန္ေဇှာ္ ေသနာပတိဗ်ဴဟာ-ဂွ္ကုီ၊ တၜစိင္လၛီ၊ သဿိင္သတ္ၿဗဵ၊ ဃံင္ဝါခ႐ူကုီ၊ တၜညးဒါျဂာင္ကုီ လုပ္ဇူပႜဲတြဳႝရးဍဳင္ဒ်ဴဒ်ာ -ရတနေကာသိႏၵ ဍဳင္ဓနၐူရ႘၊ ေကာ္ခဵစလဿဳဟ္ "ဍဳင္ၐင္ ကံက္"ရ။ သၠဳိပ္ပှာန္မန္သဿိင္ဗညာစိင္ လုပ္ဇူပႜဲဍဳင္ေသံေတံတုဲ ပေကာံဗုႝလဗးပှာန္မန္ကုီ၊ ပှာန္ေသံကုီ သုီၐါတၜ (ပှာန္ၐါဒပ္) ဂွ္ ကေလင္ပၜန္ဂတးဗၲဳိက္ကုႝပှာန္ဗမာ မြဲဝါပၜန္ရ။ နကုႝလြဟ္ေဇှာ္ေဍာတ္ေပင္င္ဂွ္ ဇက္ေဂၜာဲတိတ္ကၜဳင္ႏူဍဳင္ေသံဒ်ဴဒ်ာ၊ ဒပ္ပှာန္ဗမာအံင္ေဇယ် ဇက္ေဂၜာဲတိုန္အာဗတိုက္ဍဳင္ေသံရ။
အေဃာဆိုင္မုခ္ပႜဲဂၜံင္တရဵမြဲဒှာဲ ဗၵာဲကြာန္ေသံဂွ္ ဗမာအံင္ေဇယ် ဒးဗှဳဟ္ပႜဲပါင္ကှက္ သၠဳိပ္ပှာန္မန္ဗညာ စိင္ ထပက္ကုႝလြဟ္တဲတုဲ၊ လမ်ဳီဒးအိုတ္ ဒးခ်ဳိတ္အာေဟင္ ဒးကေလင္စဵကၜဳင္ ဍဳင္ဗမာဏအ္ေရာင္။ ဒှာဲကြာန္ေသံ - ဗမာအံင္ေဇယ်ခ်ဳိတ္ဂွ္ မန္တအ္ေကာ္ခဵစကၜဳင္ (ကြာန္ဗမာခ်ဳိ္တ္)လအ္လဂၜိင္ေသၛာဲ ဗြဲႀကဵဏအ္ ရမ်ာင္ၿပံင္အာ (ကြာန္မာခ်ံက္ - ကြာန္ကဿာခ်ံက္- ကြာန္မာဲခ်ံက္) ပံက္ဗ႐ုေယာင္ယာစုႝကုႝလဿဳဟ္ေရာင္။
ကႜဳိိပ္သၠဳိပ္မန္ တၜညးဗညာစိင္ ကုႝေကာန္သၢံင္ဆီဨကရာဇ္ မြဲဂေကာံဂွ္၊ ရပ္ေကတ္ဗှဳဟ္ျဇင္တုဲ ေကႅင္ တဝ္ေစှဟ္ပၜန္ဂတးကုႝ ဂကူဗမာတအ္ရ။ သဿိင္ဗမာအံင္ေဇယ်ဟြံမြဲတုဲ ေကာန္ညးမှဳံယဿဳ တၜစိင္ဗၲာင္"ေသန္ဖ်ဴေယွန္"ပိုင္ဍဳင္ဗေဂါ ပစှးမအံက္ဇကုတုဲ သၸပၲံႏူသကၠရာဇ္ဍဳင္ ၁၁၂၅-သှာံဂွ္ ဒုင္ယဿဳတၜစိင္ ဗၲာင္ရ။ ပႜဲလက္ထက္အံင္ေဇယ် ကုႝေကာန္ညးဂွ္ေဟင္ ဒွ္လက္ထက္ကႜဳိပ္သၠဳိပ္မန္ တၜညးဗညာစိင္ ကုႝေကာန္ သၢံင္ဆီနာဲဂမၜဳိင္ ဂၜဳိင္ကုႝဝါကုီရ။ ပႜဲဍဳင္ပႜဲၿဂဳိပ္စြံဗဒိုပ္တုဲ သၟးႀကဵၾကာတ္ကမၜက္ေထာံဂကူဗမာေလဝ္ ေကၜာန္ကၜဳင္ရ။ ဆဂး ဟြံအံင္ဇှးတုဲ ေကာန္မန္ေသွ္မံင္ပႜဲဍဳင္ေသံေတံဂွ္ေလဝ္ ကေလင္ၿဂိပ္တိတ္ကၜဳင္ၐါဝါဂွ္ ဒွ္အလန္ ဒၥာံကုႝဒၥိတ္ ရ။ လဿိဟ္မှိဟ္မပါတိတ္ကၜဳင္ကေရာံဂွ္ ပိဠက္ကုႝပိလၛီျပင္င္ ပံင္ေထာံသုီအလန္တုဲတုဲကၜဳင္ေတံ သုီဒၥိတ္အလန္မၢး ေကာန္မန္ဒဵလုပ္ဍဳင္ေသံ ဗှတ္ဒၥိတ္ဝါဂွ္ မြဲကိုဋ္ေဍာတ္ကုီရ။